چگونه از آيه مباهله أفضليت و امامت اميرالمؤمنين (عليه السلام) استدلال ميشود؟

چگونه از آيه مباهله أفضليت و امامت اميرالمؤمنين (عليه السلام) استدلال ميشود؟

قرآن ميفرمايد:

فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَ أَبْنَاءَكُمْ وَ نِسَاءَنَا وَ نِسَاءَكُمْ وَ أَنْفُسَنَا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ

(سوره آل عمران/آيه61)

علماء نصاراي نجران كه نزديك مدينه بودند، نزد پيامبر اکرم (صلى الله عليه و آله) آمدند و گفتگو كردند. ولي سخنان پيامبر اکرم (صلى الله عليه و آله) در علماي نصاراي نجران اثر بخش نبود. بنا شد با يكديگر كنند. يعني نصاراي نجران و پيامبر اکرم (صلى الله عليه و آله) عزيزترين افرادشان را بياورند و با هم مباهله كنند. يعني بگويند:

خدايا! اگر او بر حق است و من بر باطل، مرا از بين ببر و اگر من بر حق هستم و او بر باطل، او را از بين ببر.

اين، يكي از معجزات اسلام است. حتي همين امروز هم كساني كه اختلاف در عقيده دارند، با شريط خاصي كه دارد، ميتوانند مباهله كنند. اگر يك طرف باطل باشد، فورا بلاي آسماني ميآيد و طرف باطل را از بين ميبرد و نابود ميكند.

فرداي آن روز، پيامبر اکرم (صلى الله عليه و آله) دست حضرت علي (عليه السلام)، حضرت فاطمه زهراء (سلام الله عليها) و امام حسن (عليه السلام) و امام حسين (عليه السلام) را گرفت و به مباهله رفتند. به تعبير إبنتيميه ـ تئورسين وهابيت ـ :

با اينكه نزديكتر از علي، عباس عموي پيامبر (صلى الله عليه و سلم) بود، او را هم نبرد. با اينكه در ميان زنها، عايشه و حفصه و ديگران بودند، ولي پيامبر (صلى الله عليه و سلم) فقط حضرت فاطمه را با خود بردد. پيامبر (صلى الله عليه و سلم)، فرزندان ديگري هم داشت، ولي دست حسن و حسين را گرفت و برد. اينها نشاندهنده آن است كه عزيزترين، گراميترين و محبوبترين انسانها در نزد پيامبر (صلى الله عليه و سلم)، علي و فاطمه و حسن و حسين هستند.

جریان در صحيح مسلم آمده است.

صحيح مسلم، ج7، ص120، حديث6114

در منابع اهل سنت هم آمده است:

قال جابر: «أَنْفُسَنَا وَ أَنْفُسَكُمْ» رسول الله صلى الله عليه و سلم و علي بن أبي طالب و «أَبْنَاءَنَا» الحسن و الحسين و «نِسَاءَنَا» فاطمة.

مراد از أَنْفُسَنَا وَ أَنْفُسَكُمْ رسول الله (صلى الله عليه و سلم) و علي بن ابي طالب و مراد از أَبْنَاءَنَا حسن و حسين و مراد از نِسَاءَنَا، فاطمه است

تفسير ابن كثير، ج1، ص379 ـ الدر المنثور للسيوطي، ج2، ص39 ـ فتح القدير للشوكاني، ج1، ص347

زمخشري از علماي بزرگ اهل سنت ميگويد:

و فيه دليل لا شيء أقوي منه علي فضل أصحاب الكساء.

اين آيه، بالاترين و قويترين دليل براي فضيلت أصحاب كساء است.

الكشاف عن حقائق التنزيل و عيون الأقاويل للزمخشري، ج1، ص434

نكته اول:

تمام مفسرين، مانند بيضاوي آوردهاند كه اين آيه، دلالت ميكند بر اينكه محبوبترين انسانها در نزد پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم)، اميرالمؤمنين (عليه السلام) است.

تفسير بيضاوي، ج3، ص32 - ج2، ص47

خود محبوب بودن، مستلزم أفضليت است. آقاياني كه براي تعيين خليفه در سقيفه جمع شده بودند، وقتي ميان مهاجرين و انصار اختلاف شد و به كتككاري و درگيري انجاميد، ابوبکر گفت:

ما شايسته هستيم كه خليفه پيامبر (صلي الله عليه و سلم) باشيم. چون ما نزديك به پيامبر (صلي الله عليه و سلم) و از خويشان پيامبر (صلي الله عليه و سلم) هستيم.

اگر ملاك أفضليت اين باشد، به تعبير جناب زمخشري، هيچ فضيلتي بالاتر از اين نيست كه قرآن، علي بن أبي طالب (عليه السلام) را نازل منزله پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) قرار داده است.

نكته دوم:

نكتهاي كه خيلي جالب است ،رسول اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) در مباهله با نصاراي نجران كه قرار گذاشته بودند كه آنها عزيزترين افراد خود را بياورند و پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) هم عزيزترين افراد خود را بياورد، هدف از مباهله، اثبات نبوت و صدق كلام پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) بوده است. آن كسي كه شايسته است براي اثبات نبوت پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) برود، قطعا براي استمرار رسالت پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) كه خلافت و جانشيني باشد، از ديگران اولويت دارد.

نكته سوم:

خداوند در اين آيه، حضرت علي (عليه السلام) را نفس پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) قرار داده است. البته مراد از آن، نفْس حقيقي و عين پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) بودن نيست و مراد از اين آيه، اين است كه آقا اميرالمؤمنين (عليه السلام) با جان گرامي نبي مکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) برابر است در همه جهات؛ مگر در مسئله نبوت كه در حديث شريف منزلت هم آمده است:

أنت مني بمنزلة هارون من موسي إلا أنه لا نبي بعدي.

صحيح البخاري، ج5، ص129 - صحيح مسلم، ج7، ص120

پس:

1- عصمت علی(ع) همچون عصمت پیامبر(ص) می شود- اميرالمؤمنين (عليه السلام) در تمام فضائلي كه براي پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) است، همسطح پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) است؛ غير از مسئله نبوت و دريافت وحي از خداوند و اين دلالت ميكند بر عصمت علي بن أبي طالب (عليه السلام).

چون پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) هم معصوم بوده است و غير معصوم را نميشود نفس معصوم قرار داد.

2- علی(ع) مثل پیامبر(ص)، أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ می شود- اينكه پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم):

النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ (سوره أحزاب/آيه6)

است و ولايت تامّه بر جان و مال مؤمنين داشته، حضرت علي (عليه السلام) هم اين ولايت را دارد.

3- علی(ع) هم افضل بر تمام انبیاءبه غیر از رسول الله(ص) می شود - پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) أفضل همه خلائق - حتي أنبياء (عليهم السلام) و ملائكه - بوده است و اميرالمؤمنين (عليه السلام) هم طبق آيه شريفه مباهله، از همه أنبياء (عليهم السلام) و ملائكه برتر است؛ چون مساوي أكمل، خود هم أكمل است.

مباهله در کلام معصومین (علیهم السلام)...